Ο ανοξείδωτος χάλυβας είναι κράμα σιδήρου–άνθρακα–χρωμίου με ελάχιστη περιεκτικότητα σε χρώμιο 10,5% κ.β. Το χρώμιο δημιουργεί ένα μικροσκοπικό στρώμα (10–100 nm) τριοξειδίου του χρωμίου (Cr2O3), το οποίο προστατεύει το μεταλλικό υπόστρωμα από την οξείδωση και την διάβρωση. Εκτός από χρώμιο, οι ανοξείδωτοι χάλυβες μπορεί να περιέχουν και άλλα κραματικά στοιχεία, όπως νικέλιο, μολυβδαίνιο, μαγγάνιο, κ.α.

Ωστενικός

Πρόκειται για ανοξείδωτους χάλυβες με κύρια φάση τον ωστενίτη (γ-Fe). Περιέχουν πολύ λίγο άνθρακα (συνήθως 0,08% C, αλλά μερικοί περιέχουν έως 0,15% C) και τουλάχιστον 16% Cr. Ο ωστενίτης σταθεροποιείται με την προσθήκη Ni ή και Mn, και παραμένει η σταθερή φάση σε όλο το θερμοκρασιακό εύρος από το σημείο τήξης του κράματος έως πολύ κάτω από το 0 °C. Επειδή ο ωστενίτης δεν είναι μαγνητικός (δεν είναι «φερρομαγνητικός»), οι ωστενιτικοί ανοξείδωτοι δεν είναι μαγνητικοί. Οι ωστενιτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες δεν επιδέχονται θερμική κατεργασία.

Φερριτικός

Πρόκειται για ανοξείδωτους χάλυβες με κύρια φάση τον φερρίτη (α-Fe) ή τον μαρτενσίτη (μετασταθής φάση που προκύπτει με απότομη ψύξη του ωστενίτη). Περιέχουν 10,5–27% χρώμιο, αλλά ελάχιστο ή καθόλου νικέλιο (< 2%). Περιέχουν ωστόσο μολυβδαίνιο ή και τιτάνιο.

Duplex

Οι διφασικοί ή ωστενοφερριτικοί ανοξείδωτοι χάλυβες ή ανοξείδωτοι χάλυβες διπλής φάσης (duplex) περιέχουν ωστενίτη και φερρίτη σε αναλογία που κυμαίνεται από 50:50 έως 40:60. Συνήθως περιέχουν 19–28% Cr, < 5% Mo και λίγο Ni. Παρουσιάζουν εξίσου καλή αντοχή στην διάβρωση με τους ωστενιτικούς ανοξείδωτους χάλυβες, αλλά είναι πιο μαλακοί. Ο πιο κοινός ανοξείδωτος χάλυβας διπλής φάσης είναι ο AISI-SAE 2205 (UNS S31803/S32205).

Τύπος Χημική ανάλυση %
AISI
UNI
(Ιταλία) W.N.
C
Mn
max
P
max
S
max
Si
Cr
Ni
Άλλα
στοιχεία
Χαρακτηριστικά Χρήσεις
301

 

X12CrNi
(1707) 1.4310

 

0,15 max

 

2
0,045
0,030
1

 

 

16-18
6-8

 

Χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας ανθεκτικός στη διάβρωση που μπορεί να κατεργαστεί εν ψυχρώ. Είναι παραμαγνητικός στην ανοπτημένη κατάσταση και ελαφρά μαγνητικός αν κατεργασθεί εν ψυχρώ. Προορίζεται για τμήματα μη συγκολλητά και διάφορες χρήσεις.

 

302

 

 

302B

X10CrNi

(1809) 1.4300

0,15

max

 

0,15
2

 

 

2

0,045

 

 

0,045

0,030

 

 

0,030

1

 

 

2-3

 

17-19

 

 

17-19
8-10

 

 

8-10

 

 

Χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας ανθεκτικός στη διάβρωση, δεν βάφεται. Παραμαγνητικός στην ανοπτημένη κατάσταση, ελαφρά μαγνητικός αν κατεργασθεί εν ψυχρώ. Προορίζεται για τμήματα μη συγκολλητά και διάφορες χρήσεις.

 

303

 

 

303Se
X12CrNiS

(1809) 1.4305
0,15

max

 

0,15

max
2

 

 

2

0,20

 

 

0,20

0,15

min

 

0,060

1

 

 

1

 

16-18

 

 

17-19

8-10

 

 

8-10

Mo 0,60 max

Se 0,15 min

Χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας. Δεν βάφεται. Καλύτερη κατεργασιμότητα χάρη της αυξημένης περιεκτικότητας σε θείο και σελήνιο. Παραμαγνητικός αν κατεργασθεί εν ψυχρώ. Δεν συνιστάται για παρασκευή τμημάτων προς συγκόλληση.

 

304
X5CrNi
(1810) 1.4301
0,08 max
2
0,045
0,030
1

 

18-20
8-10,5
Χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας, με μικρή περιεκτικότητα άνθρακα. Δεν βάφεται. Είναι ανθεκτικός στη διάβρωση. Παραμαγνητικός στην ανοπτημένη κατάσταση, ελαφρά μαγνητικός αν κατεργασθεί εν ψυχρώ. Έχει καλή συγκολλησιμότητα και σχετικά καλή αντίσταση στην περικρυσταλλική διάβρωση. Χρησιμοποιείται ακόμα και σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες.

 

304L
X2CrNi
(1811) 1.4306
0,03 max
2
0,045
0,030
1

 

18-20
8-12
Χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας που δεν βάφεται. Χρησιμοποιείται ειδικά για τμήματα προς συγκόλληση. Παρουσιάζει πολύ καλή αντίσταση στην περικρυσταλλική διάβρωση. Κανονικά χρησιμοποιείται μέχρι και τους 425ºC.

 

305
X8CrNi
(1812)
0,12 max
2
0,045
0,030
1

 

17-19
10,5-13
Χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας που δεν βάφεται. Είναι παραμαγνητικός στην ανοπτημένη κατάσταση. Έχει μια ωστενιτική δομή ιδιαίτερα σταθερή. Γι’ αυτό είναι λιγότερο ευαίσθητος στην πλαστική παραμόρφωση. Συνιστάται η χρήση του περισσότερο από τους άλλους ωστενιτικούς χάλυβες σε εφαρμογές όπου το υλικό θα υποβάλλεται σε κρούσεις εν ψυχρώ.

 

309

 

 

309S

 

X16CrNi

(2314) 1.4828

 

X6CrNi (2314)

0,20

max

 

0,08 max

2

 

 

2

0,045

 

 

0,045

0,030

 

 

0,030

1

 

 

1

22-24

 

 

22-24

12-15

 

 

12-15

 

 

Πυρίμαχος χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας που δεν βάφεται. Είναι πολύ ανθεκτικός στις υψηλές θερμοκρασίες και στην οξείδωση. Αντέχει στην οξείδωση – απολέπιση (scaling) σε περιορισμένη χρήση μέχρι και τους 1050ºC περίπου σε οξειδωτικό περιβάλλον και τους 900ºC σε αναγωγικό περιβάλλον. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ατμόσφαιρα που περιέχει το μέγιστο 5 gr S/m³.

 

310

 

 

310S

X22CrNi

(2520) 1.4845

 

X6CrNi

0,25

max

 

0,08

max

2

 

 

2

0,045

 

 

0,045

0,030

 

 

0,030

1,50

 

 

1,50

24-26

 

 

24-26

19-22

 

 

19-22

 

 

 

Πυρίμαχος χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας που δεν βάφεται και είναι παραμαγνητικός. Πολύ καλή αντίσταση στις υψηλές θερμοκρασίες. Πρακτικά ικανοποιεί όλες τις διαφορετικές ανάγκες. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί κανονικά μέχρι και τους 1100ºC περίπου σε οξειδωτικό περιβάλλον και μέχρι και τους 1000ºC περίπου σε αναγωγικό περιβάλλον. Ανταποκρίνεται καλά πάντα σε ατμόσφαιρα που περιέχει το μέγιστο 2 gr S/m³.
314
X16CrNiSi
(2520) 1.4841
0,25 max
2
0,045
0,030
1,5 -3

 

23-26
19-22
316
X5CrNiMo
(1712) 1.4401
0,08 max
2
0,045
0,030
1

 

16-18
10-14
Mo 2-3
Χρωμονικελιομολυβδενιούχος ωστενιτικός χάλυβας που δεν βάφεται. Η παρουσία του Μο δίνει αυξημένη αντίσταση στη διάβρωση. Οι μηχανικές ιδιότητες του χάλυβα αυτού είναι καλύτερες από αυτές των αντίστοιχων τύπων χωρίς Μο σε υψηλές θερμοκρασίες.

 

316L
X2CrNiMo
(1712) 1.4404
0,03 max
2
0,045
0,030
1

 

16-18
10-14
Mo 2-3
Χρωμονικελιομολυβδενιούχος ωστενιτικός χάλυβας που δεν βάφεται. Η παρουσία του Μο δίνει αυξημένη αντίσταση στη διάβρωση. Πολύ χαμηλή περιεκτικότητα σε άνθρακα. Συνιστάται για τμήματα που προορίζονται για συγκόλληση. Πολύ καλή αντίσταση στην περικρυσταλλική διάβρωση. Κανονικά χρησιμοποιούνται μέχρι τους 450ºC.

 

317
0,08 max
2
0,045
0,030
1

 

18-20
11-15
Mo 3-4
321
X6CrNiTi
(1811) 1.4541
0,08 max
2
0,045
0,030
1

 

17-19
9-12
Ti
5 X C
min
Χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας σταθεροποιημένος με Τi που δεν βάφεται. Είναι παραμαγνητικός. Ιδιαίτερα συνιστάται για τμήματα που προορίζονται για συγκόλληση και για χρήσεις σε θερμοκρασίες μεταξύ 400 και 800ºC. Δεν υφίσταται περικρυσταλλική διάβρωση.

 

347
X6CrNiNb
(1811) 1.4550
0,08 max
2
0,045
0,030
1

 

17-19
9-13
Nb+Ta
10 X C
min
Χρωμονικελιούχος ωστενιτικός χάλυβας σταθεροποιημένος με Νβ που δεν βάφεται. Παραμαγνητικός στην ανοπτημένη κατάσταση. Συνιστάται για τμήματα που προορίζονται για συγκόλληση και για χρήσεις σε θερμοκρασίες μεταξύ 400 και 800ºC.

 

EPDM
Καλή αντοχή στο καυτό νερό και στον ατμό. Ανθεκτικό στο όζον. Καλή αντοχή στις ψυχρές θερμοκρασίες, στα χημικά και τους παράγοντες οξείδωσης. Max. Temp: 140 °C

Min. Temp: -40 °C

 

NBR
Υψηλή αντοχή στα τεχνικά λάδια με προσμίξεις. Μικρή διαπεραστικότητα ατμών και αερίων. Αντοχή στο ψύχος, στο όζον και στα λειαντικά. Max. Temp: 145 °C

Min. Temp: -40 °C

 

PTFE (TEFLON)
Ευρεία αντοχή, εκτός αν υπάρχουν υγρά αλκαλικά μέταλλα ή φθοριούχα αέρια υπό πίεση. Μικρή αντοχή στις τριβές και στις φθορές. Πολύ σκληρό και ελαστικό. Χρησιμοποιείται και για επενδύσεις. Max. Temp: 260 °C

Min. Temp: -200 °C

 

SILICONE
Δεν χρησιμοποιείται σε καυτό νερό και ατμό. Πολύ καλή αντοχή στα λάδια και στις λειαντικές ουσίες. Max. Temp: 200 °C

Min. Temp: -55 °C

 

VITON
Εκπληκτική αντοχή στο μεταλλικό λάδι, στους αλειφαντικούς αρωματικούς υδατάνθρακες, συμπυκνωμένα και αραιωμένα οξέα, καθώς και αδύναμα αλκάλια. Καλή μηχανική συμπερισφορά και αντοχή στην γήρανση. Max. Temp: 200 °C

Min. Temp: -20 °C

Ανόπτηση ( Annealing )

Oνομάζεται στη μεταλλουργία η θερμική κατεργασία στην οποία υποβάλλεται ένα μέταλλο ή κράμα, που έχει υποστεί κάποια κατεργασία π.χ. σφυρηλάτηση ή ενδοτράχυνση, προκειμένου στη συνέχεια υποβαλλόμενο σε ψύξη να βελτιωθεί η ευκαμψία του και να γίνει λιγότερο εύθρυπτο.

Κατά την ανόπτηση το υλικό θερμαίνεται μέσα σε ειδικό κλίβανο, (“κλίβανος ανόπτησης”), σε υψηλή θερμοκρασία (500–850°C) για κάποιο χρονικό διάστημα και στη συνέχεια ψύχεται αργά για αρκετές ώρες, σε θερμοκρασία δωματίου έτσι ώστε να εξαλειφθούν οι υπολειπόμενες εσωτερικές τάσεις (καταπονήσεις) που προκάλεσε η ενδοτράχυνση. Συνηθέστερα ανόπτηση γίνεται σε υλικά αλουμινίου, προϊόντα και παραγωγή γυαλιού και ειδικότερα στη χαλυβουργία.